rss

De kracht van de crediteur

Politiek Retoriek

18 Dec 2011 | 12:21

0 comments

Verhagen, Nijpels en Brinkman zijn ware politici:
“ de ware politicus herkent het onvermijdelijke in een vroeg stadium en bevordert het vervolgens” (Talleyrand).

Je kunt niet echt stellen dat ze de onvermijdelijkheid van de afschaffing van de hypotheekrenteaftrek in een vroeg stadium herkend hebben, maar ze springen nu snel op deze rijdende trein die vrij hard vanuit Berlijn komt aanrijden.

Onze Minister-President, die wederom als een lachende scheerkwast van een Eurotop terugkwam (‘het op een na beste akkoord’ was volgens hem een feit), is nog niet zo ver. Hij moet misschien eerst nog bedenken wat hij met de tweets van zijn gedoogpartner F. Jacobse aanmoet.

De financiele crisis en de Nederlandse hypotheekproblematiek liggen in elkaars verlengde. De crises die we de afgelopen decennia hebben gezien, zijn ontstaan door het opblazen van bubbles die gecreëerd zijn doordat teveel geld op zoek is naar te weinig renderende investeringen. Helaas is in de laatste crisis de stortvloed aan geld met succes  de vastrentende investeringen in gestroomd. De banken zijn massaal op zoek gegaan naar tegenpartijen die leningen op basis van onderpand wilden aangaan. Vandaar ook, dat pas sinds het grootkapitaal toegang zocht tot dit soort rendement, de hypotheekschuld van Nederlanders is geëxplodeerd. De relatie tussen aftrek en de omvang van het probleem, is dus minder sterk dan men ons wil doen geloven. Het grote probleem zit hem in de te makkelijke verstrekking van krediet, niet in de fiscale aftrekbaarheid van de rente.

 
Nu we in een situatie gekomen zijn waarin iedereen iedereen geld verschuldigd is en niemand kan betalen, komt de volgende fase, en die zal heel anders zijn dan bij vorige bubbles. In de vorige bubbles moesten investeerders hun verliezen nemen, maar nu hebben ze (indirect) contracten en onderpanden, die leiden naar mensen die altijd moeten betalen. Dus stap twee van de crisis zal  een heel sterk juridisch karakter krijgen; het gaat draaien om de mogelijkheden  om je schuldenaren tot betalen te dwingen. Wie is er de sterkste crediteur? Wie heeft de rechtspositie en het geld om zijn debiteuren op de knieen te dwingen?

Dat is slecht nieuws voor de gemiddelde Nederlander. Onze bezittingen zijn misschien wel enigszins in lijn met onze schulden, maar onze crediteuren zijn veel sterker dan wij, en onze debiteuren ook. Probeer maar eens het briefje dat je van je pensioenfonds krijgt (‘helaas hebben wij moeten besluiten de indexering de volgende jaren niet toe te passen’) door te sturen naar je hypotheekverstrekker (‘helaas heb ik moeten besluiten om volgend jaar iets minder rente te gaan betalen’). Kun je lachen.

Het zal helaas nog wel een stapje verder gaan. Vadertje Staat gaat van ons vragen om nog een paar van onze eigen schuldeisers op de been te houden. Dus we moeten betalen om te mogen betalen.

Wat niemand lijkt te willen zien, is dat alle vorderingen gaan toestromen naar een groep die geen gebruik kan maken van ventielen als faillissement of afschrijvingen (in de VS is voor de hypotheekboom een wet gepasseerd die het onmogelijk maakt voor natuurlijke personen om failliet te gaan). Daarmee worden problemen onoplosbaar en politiek gezien explosief. Daar komt bij dat het probleem maatschappelijk niet gelijkelijk verdeeld is. De jongeren hebben over het algemeen onderwaarde in hun huizen, en hebben ook de zwakste vorderingen op de pensioenfondsen.

Een eventuele oplossing van de hypotheekproblematiek, moet dus twee dingen tegelijk doen; het moet gecombineerd gaan met welvaartsoverdrachten tussen oud en jong en het moet de kracht van de vordering op natuurlijke personen verzwakken. Dat is eigenlijk vrij simpel. Je zou heel snel de aftrek kunnen afschaffen voor iedereen die deze langer dan 25 jaar genoten heeft. Dan faseert binnen 25 jaar iedereen uit het systeem, en krijgen de generaties met de grootste vermogens de eerste klap en worden jongeren ontzien. Dat zou je moeten combineren met een herwaardering van de hypotheken, waarbij de maximale vordering van de bank de waarde van het huis is. Dan leggen we de risico’s waar ze horen.

Of de VVD al zo ver is, is de vraag. Misschien moet de lachende scheerkwast inderdaad nog even met zijn antwoord-tweet wachten. Voor hij het weet, loopt zijn electoraat naar de Tegenpartij.

Ebel Kemeling

volg dewetvankemeling.com