rss

Austerity goes Private

Algemeen

14 Jul 2012 | 15:06

2 comments

Gerrit Zalm is een beetje in de war. Deze dienaar van de publieke zaak stelt vandaag in het AD, dat ‘aflossen [op hypotheken] de norm’ moet worden. Dit is eigenlijk de bedrijfsmatige variant van het austerity dogma, met zo mogelijk nog ernstiger gevolgen.

‘Politiek is er nu overeenstemming dat starters alleen nog een annuïteitenhypotheek kunnen krijgen. Bestaande hypotheken zouden ook daarin moeten worden omgezet.’ De ideeën van de ABN Amro-bestuursvoorzitter vinden weerklank bij de grootste hypotheekverstrekker, de Rabobank. Die spreekt, net als de ING, van ‘een interessant voorstel’. (AD)

Zeer interessant, zonder meer. Wat vooral interessant is, dat het doen van dergelijke voorstellen verboden is. Het gaat hier om een gecoördineerde actie van drie banken die gezamenlijk 90% van de markt in handen hebben, om de gevolgen van de overkreditering waar ze zelf voor verantwoordelijk geweest zijn bij het Nederlandse publiek in de schoenen te schuiven. Iedere rechtgeaarde AFMer zou nu een inval bij de drie grote banken moeten voorbereiden.

Kennelijk is Gerrit even vergeten dat hij voor een echt bedrijf werkt. ABN Amro mag morgen alle hypotheeknemers een voorstel doen voor een annuiteitenhypotheek. Maar dat zou natuurlijk niet verstandig zijn, want dan zouden de rendementen weleens onder druk kunnen komen. Dus maar liever de politiek via de pers aansporen om het hypotheekvee in de armen van de grote drie te drijven.

Wat Gerrit en Kornuiten ook vergeten zijn, is om even uit te rekenen wat een dergelijke welvaartsoverdracht voor hun andere clientèle – zoals grote ondernemingen, die niet veel extra krimp kunnen absorberen – zal gaan betekenen.

Laten we eens even kijken wat dit nou eigenlijk inhoudt. Het probleem met de Nederlandse overkreditering is zo’n beetje ontstaan tussen 1996 en 2009. De volgens het IMF onverklaarbare overwaardering (IMF, 2008) van de Nederlandse huizenvoorraad viel toevalligerwijs samen met een explosie van de hypotheekverstrekking (van 138 miljard in 1996 naar 609 miljard in 2009).  De huizenprijzen zijn in die periode gestegen met een factor van 2,5. We hebben dus te maken met een vastgoedzeepbel, die tot stand is gekomen door overkreditering, gefinancierd door de hypotheekrenteaftrek. De consument heeft hier uiteraard nauwelijks voordeel van gehad. De huizen waarin wij wonen zijn nog steeds dezelfde. Alleen wat wij voor diezelfde huizen aan de bank verschuldigd zijn is sterk gestegen. Inmiddels bedraagt onze collectieve hypotheekschuld ruim 600 miljard euro.

Als gebeurt wat Zalm wil, zal iedere  Nederlandse huizenbezitter moeten gaan aflossen. In een goed functionerend systeem is dit natuurlijk de normaalste zaak van de wereld, maar zo’n systeem hebben wij niet. Eigenlijk betekent dit, dat de huizenbezitters de huizenzeepbel aan de bank moeten gaan terugbetalen. Rekening houdend met een zeer beperkte huizenprijsstijging de komende decennia, gaat dit om een overdracht van huizenbezitters naar banken van ongeveer 26 miljard euro per jaar. Grappig genoeg, is dat bijna twee maal wat de hypotheekrenteaftrek de fiscus per jaar kost (ongeveer 14 miljard euro per jaar).

Dit geld zal de Nederlandse economie verlaten, en er zal niets voor terugkomen. Dus dit is bijna volledig netto welvaartsverlies. Misschien moet Gerrit eerst even met de afdeling Bijzonder Beheer gaan  praten, of de bedrijven die client zijn van de bank, zich wel extra vraaguitval kunnen permitteren.

Ik ben benieuwd of het de heren van ABN Amro begrijpen waar ze aan begonnen zijn. Contracten openbreken over bonussen van Groenink en Schmittmann noemden ze indertijd onmogelijk. Maar dat zien ze nu vast anders, want ze durven de wetgever te vragen de contracten die met miljoenen huishoudens gesloten zijn open te breken. Een mooi precedent, dat de hypotheeknemers zelf ook het recht geeft om zonder boete hun relatie met de bank op te zeggen. Als een contractpartij namelijk niet te goeder trouw handelt, is het logisch dat eenzijdig opgezegd mag worden. Dit kon nog wel eens heel erg grappig worden.

Ebel Kemeling

volg dewetvankemeling.com